Cumhuriyet aydını Ahmet Taner Kışlalı, katledilişinin 27. yılında unutulmadı
Türkiye'nin yakın tarihine damga vuran aydın cinayetlerinden birinin kurbanı olan Prof. Dr. Ahmet Taner Kışlalı'nın katledilmesinin üzerinden tam 27 yıl geçti. 21 Ekim 1999 sabahı Ankara'daki evinin önünde otomobiline yerleştirilen bombanın patlaması sonucu yaşamını yitiren Kışlalı, henüz 60 yaşındaydı.
Bilim insanı kimliğinin yanı sıra gazeteci, yazar ve siyasetçi olarak da Türkiye'nin düşünce dünyasında önemli izler bırakan Kışlalı, özellikle laiklik, demokrasi, tam bağımsızlık ve Kemalizm konusundaki kararlı tutumuyla tanınıyordu.
Akademiden siyasete uzanan bir yaşam
10 Temmuz 1939'da Tokat'ın Zile ilçesinde dünyaya gelen Ahmet Taner Kışlalı, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesini bitirdikten sonra Paris'te doktora yaptı. Akademik yaşamını Hacettepe ve Ankara üniversitelerinde sürdüren Kışlalı, siyaset bilimi alanında çok sayıda öğrenci yetiştirdi.
1977 yılında Cumhuriyet Halk Partisinden İzmir Milletvekili seçilerek parlamentoya giren Kışlalı, Bülent Ecevit başkanlığındaki hükümette 1978-1979 yılları arasında Kültür Bakanı olarak görev yaptı.
12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından akademik çalışmalarına ağırlık veren Kışlalı, 1988 yılında profesör unvanını aldı. Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan "Haftaya Bakış" başlıklı köşesinde ise Türkiye'nin siyasal ve toplumsal meselelerini ele aldı.
Kemalizmi geleceğin yol göstericisi olarak görüyordu
Ahmet Taner Kışlalı, Atatürkçülüğü yalnızca geçmişte kazanılmış değerlerin korunması olarak değil, toplumun çağdaşlaşmasını sağlayacak devrimci ve dinamik bir düşünce sistemi olarak değerlendiriyordu.
Onun düşünce dünyasını özetleyen en önemli sözlerinden biri ise bugün de güncelliğini koruyor:
"Kemalizm, geçmişin bekçiliği değil, geleceğin öncülüğüdür."
Kışlalı, laikliğin demokrasi açısından taşıdığı önemi her fırsatta vurguluyor, bilimin ve aklın rehberliğinde çağdaş bir Türkiye'nin mümkün olduğunu savunuyordu.
"Atatürk'e Saldırmanın Dayanılmaz Hafifliği", "Kemalizm, Laiklik ve Demokrasi", "Siyaset Bilimi" ve "Seçimsiz Demokrasi" gibi eserleriyle yalnızca kendi dönemine değil, sonraki kuşaklara da önemli bir düşünsel miras bıraktı.
21 Ekim 1999: Türkiye'yi sarsan suikast
Kışlalı, 21 Ekim 1999 sabahı Ankara Çayyolu'ndaki evinden çıkarak otomobiline yöneldiği sırada aracına bırakılan bombalı paketin patlaması sonucu yaşamını yitirdi.
Suikast, Türkiye'de büyük bir infial yaratırken basın özgürlüğü, aydınlara yönelik saldırılar ve siyasi cinayetler yeniden ülke gündeminin merkezine oturdu.
Kışlalı cinayeti, Uğur Mumcu, Muammer Aksoy ve Bahriye Üçok cinayetlerinin de ele alındığı, kamuoyunda "Umut Operasyonu" olarak bilinen dava kapsamında soruşturuldu. Yargılama sürecinde çeşitli sanıklara yasa dışı örgüt kurma, yönetme ve örgüt üyeliği suçlarından hapis cezaları verildi. Bununla birlikte suikastın tüm yönleriyle aydınlatılması ve sorumluların adalet önünde hesap vermesi meselesi, yıllar boyunca kamuoyundaki önemini korudu.
Susturulmak istenen bir aydının düşünceleri yaşıyor
Ahmet Taner Kışlalı'nın öldürülmesi, yalnızca bir akademisyenin ve gazetecinin yaşamını yitirmesi değil, Türkiye'nin düşünce ve ifade özgürlüğüne yönelmiş ağır bir saldırı olarak hafızalara kazındı.
Kışlalı'nın savunduğu laiklik, bilimsel düşünce, demokratik hukuk devleti, özgürlük ve Cumhuriyet değerleri, ölümünden 27 yıl sonra da toplumsal tartışmaların merkezinde yer almayı sürdürüyor.
Türkiye'nin aydınlanma tarihine adını yazdıran Kışlalı, geride bıraktığı kitapları, makaleleri ve yetiştirdiği öğrencileriyle hatırlanıyor.
21 Ekim 1999'da bir bombayla Ahmet Taner Kışlalı'nın yaşamına son verildi. Ancak savunduğu düşünceler susturulamadı. Çünkü bir aydını öldürmek mümkündü; aklın, bilimin ve özgürlüğün ışığını söndürmek değil.
